چهارشنبه ٢٧ دی ١٣٩٦ فارسي|English
 
 
صفحه اصلی|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت
عنوان
ایران
Gallery is Empty!
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[عضویت]
اشتراک خبرنامه
نام :   
ایمیل :   


  چاپ        ارسال به دوست

با علي محمد حلمی درباره جوانان و گفت‌وگوی ادیان

مهارت گفت و گو و تحمل مخالف یاد گرفتنی است

گفتگوي دكتر علي محمد حلمي با روزنامه ايران، ويژه نامه جوان ايران،صفحه 20، خبرنگار صدرا صدوقي

شما اساساً گفت‌وگو را چگونه تعریف می‌کنید و چه عواملی در گفت‌وگوی صحیح و مؤثر اهمیت دارد؟

گفت‌وگو برخاسته از اطمینان و احترام به طرف مقابل و در حقیقت نوعی پذیرش منطقی است. وقتی از گفت‌وگو سخن به میان می‌آید (این امر) 2 طرف دارد. هر 2 طرف باید به گونه‌ای به هم نگاه کنند و به گونه‌ای یکدیگر را قبول داشته باشند که نظرات و اندیشه‌های هرکدام از آن‌ها محترم باشد و نسبت به عقاید طرف مقابل احترام قائل باشند. مسلماً عناصری مثل تحمل، آگاهی، علم به موضوع گفت‌وگو و نداشتن تعصبات خشک و غیرمنطقی، لازمه موفق بودن گفت‌وگو به شمار می‌آید و اگر طرف‌های گفت‌وگو به این نکات توجه داشته باشند و آن را رعایت کنند، گفت‌وگوی مثمر ثمری خواهند داشت. البته الزاماً گفت‌وگو به این معنا نیست که آنچه که من می‌گویم صحیح است و طرف مقابل باید آن را بپذیرد، یا آنچه طرف مقابل می‌گوید حتماً ناصحیح است. در حقیقت برای فهم و شناخت بیشتر از یکدیگر است که گفت‌وگوها صورت می‌پذیرد.

یکی از شاخه‌های مهم در گفت وگوهای انسانی، گفت‌وگو در حوزه ادیان است. نیاز به گفت‌وگوی میان ادیان مختص امروز است یا در گذشته‌ها هم مطرح بوده؟

این نیاز همیشه بوده و البته در آینده هم خواهد بود. اما به تناسب شرایط، بعضی مواقع در اثر برخی از اتفاقات، نیاز به این گفت‌وگو، ممکن است ضرورت بیشتری پیدا کند. مثلاً امروز به دلیل سوءتفاهمات و تبلیغات نادرستی که در دنیا جریان دارد، سعی می‌شود اقوام و ملت‌ها و پیروان ادیان را نسبت به هم بدبین کنند و در رسانه‌ها هم اتهاماتی می‌زنند که صحت ندارد و موجب تحریک پیروان ادیان می‌شود. وقتی ماریشه یابی می‌کنیم متوجه می‌شویم پشت این اختلافات، جریان‌های سیاسی‌ای هست که می‌خواهند به اختلافات پیروان ادیان دامن بزنند و از این رهاورد منافع خودشان را به دست بیاورند. در چنین مواردی کاملاً ضرورت گفت‌وگوهای صحیح و مسالمت‌آمیز احساس می‌شود. شاید امروز بیش از گذشته این نیاز احساس می‌شود لذا بزرگان دین باید متوجه این امر باشند. نتایج این گفت‌وگوها وقتی به جامعه منتقل شود، قطعاً جلوی سوءاستفاده‌ها و تخریب‌ها در حوزه ارزش‌های الهی که به نام دین صورت می‌گیرد، گرفته می شود. امروز در حوزه مسیحیت، با همت آقای فرانسیس اول (پاپ اعظم کاتولیک‌ها) و علاوه بر آن در کلیسای ارتودوکس روسیه و شورای جهانی کلیساها، متوجه این نیاز شده‌اند و از فضای گفت‌وگوهای بین ادیان، به خصوص فضایی که توسط مرکز ما در ایران ایجاد شده، استقبال کرده‌اند. ما با این بزرگان در ارتباط هستیم و فضای گفت‌وگوهای عادلانه را فراهم کرده‌ایم. در حقیقت امروز ثابت شده است که باید از فضای تخریب مقدسات دینی فاصله گرفت، چون این امر چیزی جز تخریب امنیت عمومی جهان در پی نخواهد داشت.

طبیعی است که جوانان ایرانی علاقه مند به حوزه گفت‌وگوهای دینی، دوست دارند بدانند که آیا دین اسلام به گفت‌وگوی میان ادیان توجه و سفارشی کرده است؟

خوشبختانه ما اسناد معتبر و محکم دینی داریم که نشان می‌دهد گفت‌وگوهای دینی در اندیشه اسلامی بسیار محترم و محل توجه بوده است. از گذشته‌های خیلی دور و از زمان حیات امامان معصوم (ع) در تاریخ فراوان داریم که این پیشوایان به تناسب نیازهای زمان با بزرگان و رهبران ادیان دیگر گفت‌وگو کرده‌اند. این گفت‌وگوها البته در فضای صمیمی و محترمانه بوده و بر مبنای این نبوده است که طرف مقابل به اسلام گرایش پیدا کند. البته مواردی بوده که افراد تحت تأثیر قرار گرفته و به اسلام گرویده‌اند. اما مواردی هم بوده که شبهات ذهنی آن‌ها برطرف شده و موجب شده که کدورت‌ها میان آن‌ها و مسلمانان از بین برود و زندگی مسالمت‌آمیز میان آن‌ها جریان پیدا کند. البته از دین خودشان هم پیروی می‌کرده‌اند. منش پیامبر اسلام(ص) با سایر پیروان ادیان هم شاهدی بر این مدعا است.

همه اینها نشانگر این است که اسلام نسبت به پیروان سایر ادیان الهی احترام خاصی قائل است و دنبال فضای عادلانه و صادقانه و منصفانه در گفت‌وگو با سایر ادیان الهی است. اسلام همواره به پیروان خود توصیه می‌کند که با همه گفت‌وگو کنید، سخنان دیگران را بشنوید، اما بهترین آن‌ها را انتخاب کنید و از آن پیروی کنید. البته جوانان ما توجه داشته باشند که باید مبانی دینی خود را از الگوهای صحیح مثل امامان معصوم(ع) کسب کنند و رفتارهای ناصحیح برخی از به ظاهر دینداران را به پای خود دین ننویسند. توجه به الگوهای صحیح و داشتن فهم صحیح از دین در کنار گفت‌وگوهای مسالمت آمیز و منصفانه می‌تواند بینش صحیح دینی در جوان امروز ایجاد کند.

به نظر می‌رسد که برخی از کج سلیقگی‌ها و برخوردهای نامناسب و نبود یک فضای مناسب گفت‌وگوی درون دینی در ذهن جوانان ما علامت‌ سؤال‌هایی ایجاد کرده است.

بله، برخی از اظهارنظرها و رفتارهای سلیقه‌ای به نام دین، در برخی از موارد به دین و پیروان آن لطمه می‌زند و خدای نکرده ممکن است که جلوه‌های احساسی و افراطی از بعضی از اندیشه‌های دینی، ایجاد کند. این امر نه تنها برای جوان مفید نیست بلکه مضر هم هست. ما نباید با مسائل دینی به صورت احساسی برخورد کنیم. البته عاطفه و احساس خیلی مهم است اما تا حدی که در مدیریت عقل باشد. این که این همه در متون دینی ما به توجه به عقل سفارش شده است و به تفکر و علم توجه داده می‌شود، نشانگر این است که جوانان ما صرفاً به برخی از آسیب‌های اجتماعی نگاه نکنند و سعی کنند اتفاقات عالم را با الگوهای صحیح تطبیق دهند که البته در جامعه امروز ما این الگوها کم نیستند. امروز بزرگانی دارید که سخنان و نوشته‌های آنان، مظهری از اسلام اعتدالی است که جنبه منطقی آن بسیار پررنگ است. مثلاً رهبر معظم انقلاب در موارد متعدد به مداحان و عالمان و مسئولان تذکرات جدی داده‌اند که نباید به نام دین در جامعه پیرایه‌هایی ایجاد شود که ساحت دین را خدشه‌دار کند. بنابر این جوان ما نباید احساسی به دین نگاه کند، چون دین جنبه عقلی و منطقی دارد و اگر کسی بخواهد واقعاً دیندار باشد، باید از عقل و منطق دینی تبعیت کند. دین نظرات شفاف خود را در همه زمینه‌ها دارد. اتفاقات فرهنگی و اجتماعی را باید در قالب زمان و مکان خودشان تحلیل کرد، نه این که آن را به پای دین نوشت. جوانان همیشه باید به این نکته توجه داشته باشند.

کسانی که علاقه‌مندند به صورت تخصصی وارد حوزه گفت‌وگوهای بین دینی شوند باید با چه جنبه‌هایی از دین اسلام آشنا باشند؟

آنان باید آگاهی حداقلی از متون دینی خودمان داشته باشند. این که از نگاه دین اسلام، هستی چه جایگاهی دارد، آفریننده هستی که خداوند است چگونه تعریف شده است و چه جایگاهی دارد و این که این آفریننده چه صفاتی دارد. جوان مسلمان باید کتاب آسمانی خودش (قرآن) را به دقت مطالعه کند و در مورد مسائل مختلف اعتقادی، دستوری و عملی اسلام مطالعه و تسلط داشته باشد. با همین نگاه باید با مبانی سایر ادیان الهی هم آشنایی پیدا کند.

این اطلاع کمک می‌کند تا جوان در یک نگاه تطبیقی به مشترکات ادیان پی ببرد و از نکات اختلافی و راه‌های برطرف کردن آن‌ها هم آگاهی پیدا کند. البته این‌ها مسائل نظری و علمی صرف است و برای موفق بودن در فضای گفت‌وگوی دینی، آشنایی با جنبه‌های عملی، اجتماعی و فرهنگی دین هم بسیار مهم است. چون به هر حال همه ادیان یک مانیفست (یا برنامه) عملی برای پیروان خود دارند که در کنار مبانی علمی و نظری باید به این برنامه عملی هم توجه داشته باشند. مهم این است که جوان ما یک رشته پیوند مشترک را بین پیروان ادیان پیدا کند و به آن احترام بگذارد و بتواند در این راستا با پیروان ادیان گفت‌وگو کند.

پیروان ادیان مختلف در محل‌های خاصی دعا و نیایش می‌کنند. مسلمانان هم در مساجد به آئین‌های عبادی خود می‌پردازند. به دلیل برخی قوانین، حضور پیروان سایر ادیان در مساجد با مشکل مواجه است. برای رفع این مشکل چه باید کرد؟ طبیعی است که جوانان سایر ادیان الهی به دیدن مساجد به عنوان مهمترین پایگاه عبادی مسلمانان علاقه‌مندند.

البته حضور در آیین‌های اسلامی منع خاصی ندارد و شاید در حد بازدید از مساجد هم اشکالی نداشته باشد. حضور پیروان سایر ادیان در آیین‌های عبادی که خارج از مساجد صورت می‌گیرد قطعاً با مشکلی به لحاظ قوانین اسلامی مواجه نخواهد بود. شاید بهترین مکانی که امروز وجود دارد استفاده از فضای مجازی است تا جوانان غیرمسلمان بتوانند با آیین‌های عبادی و مکان‌های مذهبی مسلمانان آشنا شوند. البته همیشه در این حوزه‌ها باید به دنبال ابتکارات فرهنگی باشیم و شاید این ابتکارات را در فضای مجازی بهتر بتوان اجرایی کرد.

پس اقدام خاصی در این حوزه صورت نگرفته است؟

تا آنجا که بنده اطلاع دارم به صورت کلی مانعی در این زمینه وجود ندارد که پیروان ادیان بخواهند با آئین‌های عبادی ما و مکان‌های مذهبی ما آشنا شوند.


به عنوان شخصی که عهده‌دار بحث گفت‌وگوی ادیان در یک مرکز مهم دولتی هستید، واقعاً تا چه سطحی از ظرفیت‌های جوانان ایرانی را در عرصه گفت‌وگوهای بین دینی در سطح بین‌المللی استفاده کرده‌اید؟

صریحاً باید عرض کنم که بحث گفت‌وگوهای دینی به دانش و پختگی زیادی نیاز دارد و شاید به این دلیل بوده است که جوان‌ها درگیر این مسأله نشده‌اند. البته این مختص به جوانان ما نیست و جوانان سایر کشورهای دنیا هم این گونه‌اند. ما با کشورهای مختلفی در ارتباط هستیم، نه آن‌ها خیلی جوانانشان درگیر این مسائل‌اند و نه جوانان ما. البته دستاوردهای این گفت‌وگوها متوجه مسائل جوانان هم بوده است، چون جوانان در هر جامعه‌ای مهمترین قشر آن جامعه به حساب می‌آیند.
در این مرکز برای استفاده از توانایی‌های جوانان ایرانی در حوزه گفت‌وگوهای بین دینی در عرصه بین‌المللی برنامه‌ای وجود دارد؟
بله. ما در نشست‌هایی که داریم از حضور جوانان کشورمان استقبال می‌کنیم و بعضاً هم از دانشجویان جوان دعوت کرده‌ایم که در برنامه‌های ما حاضر شوند. اما چون بحث‌ها، موضوعات مشخص و تخصصی دارد، نیازمند این است که جوانان ما بیشتر در اندیشه دینی‌شان مطالعه کنند تا بتوانند با داشتن دانش کافی در مباحث علمی و گفت‌وگوهای بین دینی حضور پیدا کنند.

آیا از جوانانی که علاقه‌مندند در عرصه بین‌المللی در کنفرانس‌های مربوط به گفت‌وگوی ادیان شرکت کنند، از جانب مرکز شما حمایتی صورت می‌گیرد؟

حمایت مستلزم بودجه کافی است. بودجه‌ها هم با توجه به اولویت‌بندی‌های قانونی محدود است. اما اگر کسانی بخواهند از بودجه شخصی استفاده کنند ما هماهنگی و کمک‌های لازم را برای شرکت در اجلاس‌ها انجام خواهیم داد.

در سطح بین‌المللی کنفرانس‌های زیادی در حوزه جوانان و گفت‌وگوی ادیان برگزار می‌شود اما این در کشور ما کمرنگ است، دلیل این امر چیست؟

ما در گذشته برنامه‌ای تحت عنوان جوانان و خانواده در اسلام و مسیحیت را برگزار کرده‌ایم که گزارشات آن هم موجود است. البته خیلی فراگیر و تبلیغاتی نبوده است. دلیل آن هم تخصصی بودن موضوع است. در حال حاضر سالیان طولانی است که نشست‌های مهمی در بحث گفت‌وگوی اسلام و مسیحیت برگزار می‌کنیم و الان هم اعلام می‌کنیم آماده هستیم تا از ظرفیت‌های جوانان کشور استفاده کنیم. جوانان عزیز می‌توانند با مرکز ما در تماس باشند یا از پایگاه اطلاع‌رسانی ما به نشانی www.cid.icro.irبازدید و در نشست‌های ما شرکت کنند و ما را از نقطه‌نظرات خودشان مطلع کنند.

شرکت در این نشست‌ها برای جوانان ما بسیار مفید است و می‌تواند برای آن‌ها جنبه دانش‌افزایی داشته باشد.کسانی که می‌خواهند به حوزه گفت‌وگوهای بین دینی وارد شوند، ابتدا باید به فرهنگ گفت‌وگوهای درون دینی دست پیدا کنند. وقتی جوان مسلمان شاهد برخی تفاوت‌های سلیقه‌ای است، در ذهنش شبهاتی ایجاد می‌شود. چگونه باید این تناقضات را برطرف کرد و به جوان کمک کرد تا به آرامش در حوزه گفت‌وگوی درون دینی برسد تا بعد بتواند به حوزه‌های گفت وگوی بین دینی و برون‌دینی هم وارد شود؟

در همه جوامع، الگوهای مثبت و منفی وجود دارد. این گونه نیست که الگوهای یک جامعه کاملاً ایده‌آل باشند و در جامعه دیگر به صورت دیگر. در جامعه ما هم اختلاف نظرهایی هست اما الگوهای صحیح زیادی هم وجود دارد. همین کرسی‌های آزاداندیشی که خیلی هم از طرف رهبر معظم انقلاب به آن تأکید شده، ناظر بر این مدعاست. بنده مدت‌ها در انگلیس و سایر کشورهای اروپایی فعالیت داشته‌ام و تا به حال ندیده‌ام که شخص اول مملکت تا این سطح به آزاداندیشی تأکید داشته باشد.

اما نحوه استفاده کردن از این فرصت‌ها خیلی مهم است. اینجا نقش بزرگ‌ترها، اساتید و معلمان و سایرین بسیار مهم و سرنوشت‌ساز است که چه عملکردی دارند که وقتی جوان ما به آن‌ها نگاه می‌کند الگوبرداری صحیح از رفتار آن‌ها داشته باشد. جوان به عنوان یک نیروی پرانرژی و عنصر مهم اجتماعی، دارای تجربه محدود است و می‌خواهد به عرصه‌های جدی وارد شود. بزرگ‌ترها باید مهارت گفت‌وگو و همزیستی و بحث و تحمل مخالف را به جوانان منتقل کنند. این جنبه‌های مثبت در جامعه ما وجود دارد اما چون به صورت صحیح به آن عمل نمی‌شود گاه موجب برخی بدبینی‌ها می‌شود. خیلی خوب است که همیشه نگاه جوان ما به الگوهای قابل اطمینان باشد.

 

 

 

 


١٣:٤٣ - سه شنبه ٨ مهر ١٣٩٣    /    شماره : ٦١٨٩٣٦    /    تعداد نمایش : ٧٥٥


امتیازدهی
نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





جستجو
جستجوی پیشرفته جستجوی وب
تازه ها
فصلنامه گفتگو شماره دو زمستان 1393

فصلنامه گفتگو، بهار 1393

مجله خبري گفتگوي اديان و تمدن ها

مجموعه مقالات

ديالوگ 5

ديالوگ 6
نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد
آمار بازدیدکنندگان
بازدید این صفحه: 6859
بازدید امروز : 843
بازدید این صفحه : 1085042
بازدیدکنندگان آنلاين : 10
زمان بازدید : 1.3750

صفحه اصلی|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت